'n Kakkerlak is een van die insekte in die diereryk wat die vinnigste aanteel en boonop die vermoë het om te oorleef in ongelooflike omstandighede. (Was dit dan nie die enigste dier wat die atoombom oorleef het nie!?) Al wil ons dit eerder ontken, weet meeste van ons dat hierdie grillerige diertjie 'n kalant is wat hom nie maklik laat uitroei nie! Dit was juis hiérdie eienskap van 'n kakkerlak wat my aan my taal en die stryd waarin ons ons bevind, laat dink het en ook laat besluit het om 'n tydskrif vir Afrikaanse boeke en skrywers Kakkerlak te noem. Is u lief vir die Afrikaanse taal, kuns en kultuur? Hou u van Afrikaanse boeke? Wil u weet waar Afrikaanse skrywers gebore en getoë is en wat hul "tiekel" om te skryf? Ja - ons gesels elke keer met 'n skrywer van formaat en gaan besoek boonop sy/haar dorp van herkoms! So sal die klein dorpies van ons land ook weer kan begin blom en op die voorgrond tree - soos gebeur met Edenburg in ons eerste uitgawe. Sorg dan dat u vandag nog 'n Kakkerlak in die hande kry! Die nuwe tydskrif oor boeke en skrywers! In B5 grootte - volkleur en in glans - vir die lekker lê-en-lees en vir maklik bêre-sonder-omval!

Ontmoet ook nuwelinge wat skryf en dig in Afrikaans. Kom lees wat sê die kundiges oor HOE om te skryf en hoor sommer by wyse van spreke uit die perd (ag ek bedoel uitgewer) se bek hoe om te publiseer.

Ons kuier om die beurt by lees- en skrywerskringe oral in die land en beskryf hulle doen en late. Die ou skrywers is by ons nie vergete nie - ons stof weer hul boeke af en verlig die Africana. Ook die spreekwoorde word deur middel van illustrasies verduidelik, sodat dit weer deel van ons leefwêreld kan word.

Skryf is maar een vorm van kuns en omdat so baie kunstenaars nie net skrywers is nie, maar terselfdertyd soms ook liedjieskrywers, skilders of sangers, het ons besef dat die kunswêreld nie tot skryf beperk kan word nie. Daarom word daar ook plek gemaak vir ander kunsvorme en ons voer ook onderhoude met skilders, beeldhouers en ander kunstenaars. Hou Kakkerlak maar dop: bo en behalwe ons skrywers het ons land wonderlike kunstenaars met groot talent!

Die tweede uitgawe is bekendgestel by die KKNK 2005 en verkoop by die duisende! Ons berig ook daarin oor die geliefde skrywer Dalene Matthee, wat in Mosselbaai oorlede is. Sy het bekendheid verwerf vir die skryf van haar bosromans, Kringe in n bos, Fiela se kind en Moerbeibos.

In hierdie uitgawe verskyn resensies oor 'n verskeidenheid boeke wat oor bobbejane handel en oor dekades geskryf is, en onder hierdie boeke val ook Dalene Matthee se boek Susters van Eva. Elkeen van haar boeke getuig van deeglike navorsing, ongeag die onderwerp wat sy sou aanpak. Die nuutste boek oor bobbejane, Bôgom deur Attie Gerber, met die pragtigste fotos oor hierdie mensvriende, word in diepte bespreek en ons het ook gesels met die skrywer/fotograaf van hierdie boek, uitgegee deur Lapa Uitgewers.

Watter impak het die skrywer Langenhoven vandag op ons taal? Ons maak 'n draai by Arbeidsgenot, die woning waar Langenhoven en Vroutjie, (soos hy sy vrou genoem het), jare gelede gewoon het op Oudtshoorn en soos sy huis (wat tans 'n erkende museum is) vandag nog bekend staan. Ander ou skrywers, soos die Hobson-broers se werke word ook afgestof.

Skilder/Digter Hanlie Kotze (ook bekend as die Flying Artist) word ook aan u as leser bekend gestel deur die bekende gallery Alice Art Galery wat by meeste kunskenners geen bekendstelling nodig het nie.

Kinderboekskrywer Martie Preller die ma van die kleine Babalela en Balkie kom deel hierdie keer haar wenke aan alle aspirantskrywers - DIE ABC VAN SKRYF - moet dit nie mis nie uiters kreatief!

In die 3de uitgawe pryk pryk Ingrid Jonker - geliefde digter uit die sestigerjare op die voorblad. Lees ook die volwaardige huldeblyk oor haar en reis saam na die dorp waar sy die eerste lewenslig aanskou het.

Die skepper van die gewilde Fanie word grootwildjagter kry 'n ereplek in die Africana-afdeling: - die nimlike PJ Schoeman, liefhebber van die bosse. Boonop is een van sy boeke pas herdruk by Protea Boekhuis: Dagboek van 'n wildbewaarder. Alles oor PJ Schoeman in Kakkerlak nr. 3.

As mens van oorlogsromans praat, is Jeanette Ferreira se naam sinoniem daarmee. Boeke soos Charlotta, Babette en Catharina is nie verniet so skaars soos hoendertande nie. Leer ook meer van dié gevierde skrywer wat tans werk as redakteur en uitgewer by Human & Rossouw. Sy was ook die redakteur van André P. Brink se nuutverskene boek Bidsprinkaan oftewel hottentotsgot as mens die HAT sou nadersleep. Van woordeboeke gepraat, indien jy nie 'n HAT het nie, vul die blokraai in en dalk is een van die weggee-woordeboeke of Elektroblok sagteware joune.

Skilder Glendine wys vir ons haar vuurwarm werke van windpompe en verlate huisies en heuwels. terwyl ons ook meer kan lees van die nuwe fliek, Ouma se slim kind wat Suid-Afrika eersdaags gaan liries maak. Akteurs soos Quinn Brown, David Minnaar en sanger Lucas Maree het geen bekendstelling nodig nie en verras ons eersdaags in dié eg Suid-Afrikaanse film.

Moenie vergeet om ons nuwe tienermedewerker van Helpmekaar College in Johannesburg te ontmoet nie. Dié vurige meisiekind kan nie net op die verhoog haar man staan nie, maar kan skryf en sing ook. Sy verteenwoordig nou boonop ook ons tydskrif by die tieners. Stuur julle skryfwerk vir Margaux Stevens!

Die 4de uitgawe laat groot taal ghoeroes soos N.P. van Wyk Louw, Hettie Smit en Carl Boplaas van der Merwe weer herleef.

Baie simbolies pryk N.P. van Wyk Louw en Hettie Smit dan ook op die voorblad saam met wit lenteblommetjies - wat hulle stele sterk deur ‘n dorre, bar landskap gestoot het om in meteoriese glorie die pennevrug van hul arbeid ten toon te stel. Die koms van die 4de uitgawe van Kakkerlak, teen ongeveer die 22ste November 2005, gaan saamval met die koms van die sekelmaan. Lees meer oor die polemiek rondom Sy kom met die sekelmaan wat Hettie Smit se groot treffer oor onbeantwoorde liefde was.

Daar word ook rondgedwaal in die stowwerige grondstrate van Sutherland waar die Louwhuis geleë is. Saam met die welriekende bossieveld se wind, klink fluisteringe van ou stemme wat vir ewig stil geraak het, weer op. Dis die stemme van N.P. en sy broer W.E.G. Louw wat hulle duiwe smiddae laat sirkel het om die hoë N.G. kerktoring van Sutherland en ure agter die skape in die veld gedwaal het. Hul poësie sou word soos fyn glaswerk, deursigtig, met ‘n baie soepel en suiwer woordkeuse binne ‘n goed versorgde versvorm.

Die werking van SAGT/SALT (Suid-Afrika se groot teleskoop by Sutherland se observatorium) word ook breedvoerig en interessant uiteengesit met die oog op moontlike skooltake. President Mbeki het heel gepas tydens die amptelike opening vandeesweek daarna verwys as die "Groot oog van Afrika". Dis die sterkste optiese teleskoop in die hele wêreld – so kragtig dat ‘n kersvlam op die maan daarmee waargeneem kan word.

Kakkerlak kuier saam met Anton Goosen by Gansbaailapa – dieselfde Anton van wie ‘n skoolsielkundige in standerd 9 gesê het dat hy geen toekoms in musiek het nie. ‘n Bundel met die keur van sy lirieke het ook pas verskyn: hitte vannie teerpad…songs van die liedjieboer.

Francois Bloemhof, wenner van etlike literêre pryse, kom onder die loep met sy grilstories en rillers vir kinders. Sy hele wye genre van verhale word bespreek en daar word ook geloer na die mens agter die skerms met ‘n Siamese kat, genaamd Felino, op sy skoot. Hy hou mos niks van groente wat jy kan smeer nie want dis nie vir grootmense nie, ag ek bedoel Nie vir kinders nie (hierdie boek wen onlangs goud in die Sanlam-prys vir jeuglektuur).

Hans Christian Andersen se 200ste geboortedag word postuum gevier. In Kopenhagen staar sy beeld met die treurige oë en ‘te’ groot neus oor die Kongenshawe waar die Klein meerminnetjie op ‘n rots sit en droewig oor die grysblou waters tuur. Hy het in sy eie leeftyd Die lelike eendjie gebly en ten spyte van al die roem nooit gevoel dat hy ‘n swaan geword het nie.

Op die kunstenaarsfront word na die lewe en werke van Moses Kottler en Portchie gekyk. Eersgenoemde was ‘n miskende beeldhouer in sy tyd. Hy toon diep insig in sy beeldhouwerk en gee ‘n persoon se diepste wese weer in tekstuur, lig en skaduwee en vlak op vlak. Sy borsbeelde is goed beplande, lewensgetroue strukture. Die artikel oor Portchie in sy opvallende pers-blou huis in Stellenbosch is ‘n opwindende, bont spektrum vir die epikuris. Sy skilderye is vol vrolike, helder kleure, blomme en blou bome. Sy lewensfilosofie is nie verniet nie: "As jy R2 het, koop ‘n rand se kos en ‘n rand se blomme – want ‘n mens het kos vir jou siel ook nodig!"

Met die 5de uitgawe van Kakkerlak in die hand mag jy dalk voel of jy op 'n nes rooimiere sit. Dis 120 bladsye propvol interessante leesstof… waar begin mens? Soos die vervaardiger van Faan se trein tereg opgemerk het: "Die mense vra niks. Gee hulle nie net brood nie - gee hulle koek!" Hierdie Kakkerlak met Koos du Plessis op die voorblad is inderdaad 'n hemelse sny koek wat jou smaaktepels sal laat bokspring.

Die poësie van W.E.G. Louw wat vergelyk kan word met fyn glaswerk, deursigtig en suiwer, word in diepte ondersoek en 'n tikkie van sy menswees word hierdeur ontbloot. Hy het mense oorrompel met sy soepel en subtiele woordkeuses en staan daarom bekend as die 'wonderkind van poësie' maar ook as 'die meester van goeie smaak'. Na die dood van sy broer, N.P. van Wyk Louw, stort hy sy rou, hartseer, verlate skreeue in Bitter winter uit. Later volg Naggesprek wat ook deurdrenk is van sy groot verlies: "Ek praat nog soms met jou, maar in die nag; want die gesprek wat ons 'n lewe lank gevoer het, word nie sommerso deur die dood afgebreek nie. Maar nou is woorde skaars; so skaars, dat dit vir ons, vir wie dit altyd juis om woorde gaan, in hierdie stilte onmoontlik is om weer mekaar te vind."

Op 'n ligter trant haal ons vir Freda Linde, die mees bekroonde Afrikaanse kinder- en jeugboekskrywer, wat pas haar 90ste verjaarsdag gevier het, bo uit die slap takke van 'n nartjieboom. As kind het sy soos 'n vink aan die lang, slap takke geklou terwyl die koel westewind haar hoog bokant die aarde geskoppelmaai het. Sy het grootgeword op die plaas Bruintjiesrivier naby Bonnievale en meeste van haar stories het in hierdie 'wonderwêreld van 'n kind se speel' ontstaan. Beelde in haar boeke figureer uit haar gelukkige kinderdae tussen vrugtebome, groenteakkers, die veld met sy magdom wonders en verrassings, langs die ongerepte oewer van die rivier met sy welige plantegroei en selfs in 'n dreineringsput waar 'n pofadder sy nes gemaak het! Sy vang die essensie van só 'n kinderlewe vas: "Hoe gelukkig is die kind nie in sy eie wonderlike wêreldjie nie - 'n wêreldjie so groot dat dit die hele kinderlewetjie kan omvat, 'n wêreld so klein dat niemand behalwe die kind dit self ken nie?"

Dan ja die suidoos ons van agter aan tot op die wye, oop strande van Melkbosstrand, wat ook die heimat van Deon Meyer is. Pragtige foto's van Tafelberg met sy 'beroemde tafelkleed', branderplankryers in dolle vaart, die see - skuimerig en rof, die ou kanon wat dateer uit die Slag van Blaauwberg asook verskeie interessante geboue en kunstenaars komplimenteer die artikel. Deon Meyer, driedubbele ATKV-Prosapryswenner, se lewensfilosofie is met reg: "As jy dit kan droom, kan jy dit doen." Hy is een van Suid- Afrika se beste spanningsverhaalskrywers en het ons verseker dat hy nie vir 'n muse sit en wag om saggies op hom af te daal voordat hy kan skryf nie. Deon het sy eerste roman al op 14-jarige ouderdom geskryf en trek nou al by sy 6de boek. Sy boek Orion is vir MNet verfilm en sal gedurende Junie/Julie op die kassie kom met Neil Sandilands (Bart van 7'de Laan) in een van die hoofrolle.

Kakkerlak stap ook 'n entjie saam met depressielyers op hul strompel- en seerkrypaadjies en kom agter hoe maklik dit vir hulle is om in 'die bos' te verdwaal. Soms sonder dat mense wat regtig na aan hulle is eers weet dat hulle op 'n verkeerde afdraaipad is! Dié hartroerende verhaal, deur Sielie Laubscher geskryf, palm 2 pryse in en is die voorloper van haar boek Donkerbosverdwaal: Belydenis van 'n depressielyer.

Tussen die baie blaaie is ook die lewensverhaal van ons volksheld Danie Theron. Die vertelling van die kransie vir sy liefling, Hannie, se graf is roerend. Sy is dood met die aanbreek van die oorlog en hy het nooit ophou treur oor haar nie. 'n Standbeeld van Theron is deur mnr. Nelson Mandela in 2002 by Fort Schanskop onthul. Die beeld kyk in die rigting van Gatsrand waar Theron op 28-jarige ouderdom gesneuwel het.

Ander lekkertes is 'n kykie na die projekte van die Afrikaanse Skrywersvereniging, Kleintjie die konyndogtertjie (Nijntje) word 50 jaar oud, 'n kontroversiële kykie na hoe kenners boeke evalueer, 'n besoek aan die Taalmonument en -museum asook etlike puik opstelle, toesprake en verhale wat deur skoliere en ons lesers ingestuur is.

Lekker lees. Ek sluit af met 'n aanhaling deur W.E.G. Louw: "Woorde is die weë na die hart, waarmee mens tastend na ander mense soek." Mag die Kakkerlak jou vind en ook met jóú fraterniseer (deftige woord vir "maats maak").

Die 6de uitgawe

Die 7de uitgawe

Die 8ste uitgawe